Thứ Ba, 13 tháng 11, 2018

hoàng lộc, ngắn... dài tình si - NGUYỄN LỆ UYÊN


Ta mãi lơ mơ suốt một đời tình
Mãi lưu lạc những hiên nhà gái đẹp
(Hoàng Lộc)

Sau khi nhóm Sáng Tạo “hoàn thành sứ mệnh” làm mới nền văn học nghệ thuật Việt Nam bằng những tuyên ngôn, thảo luận bàn tròn, tung hê đầy dẫy trên tạp chí Sáng Tạo bộ cũ và mới với những tên tuổi “lớn”: Mai Thảo, Trần Thanh Hiệp, Thanh Tâm Tuyền, Ngọc Dũng, Nguyễn Sỹ Tế… thì có một khoảng trống lộ ra, nhưng không lâu.

Lấp vào khoảng trống của Sáng Tạo, giữa thập niên 1960, là các tạp chí Văn, Khởi Hành, Văn Học… nơi tụ hội của các cây bút trẻ, lần đầu thử sức với văn chương. Và họ đã thành công, với những tên tuổi như Y Uyên, Trần Hoài Thư, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Trần Thị NgH. Cao Huy Khanh, Luân Hoán, Huy Tưởng, Lâm Chương, Nguyễn Tất Nhiên, Nguyễn Bắc Sơn, Ngụy Ngữ, Phạm Ngọc Lư, Lê Văn Thiện… trải dài từ bờ nam sông Bến Hải tới tận Cà Mau. Nhưng công tâm mà nói, thì dải đất miền Trung xương xẩu, ôm gọn núi rừng, đồng bằng, duyên hải đã phải giang tay đỡ lấy máu, xương trắng, khăn tang… là chốn xuất hiện nhiều nhà văn nhà thơ trẻ. Số đông vẫn là Huế và Quảng Nam.

Thế hệ giữa thập niên 1960 trở đi như những chồi xanh vươn thẳng trên “phiến đá chưa mòn” (1) và cho dẫu có nhiều khuynh hướng dị biệt trong sáng tạo, song gia tài họ để lại như “một miền trái chín” cho văn học nghệ thuật Miền Nam, không thể phủ nhận.

Riêng với thơ, phong cách của mỗi người một khác, nhưng có một điểm chung là họ không chạy theo cái mới, cách tân, tự do của Sáng Tạo; cũng không ôm giữ vẻ cổ kính của Văn Hóa Ngày Nay cố gắng níu kéo thời hoàng kim Tự Lực Văn Đoàn. Trong thơ của họ, hơi thở của những Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, Xuân Diệu hay Thanh Tâm Tuyền, Trần Thanh Hiệp chỉ phảng phất bên lề trang giấy. Họ có cái riêng, một phong cách không cổ điển, cũng không quá mới theo các trường phái Tây phương (mà Sáng Tạo khởi xướng).

Thơ ca trong thời kỳ này như một vườn hoa muôn màu vạn sắc: Viễn mơ, lãng mạn, tình tự dân tộc, phản kháng lẫn phản chiến… cùng nhau xuất hiện trên các tạp chí văn nghệ Miền Nam, mỗi người mỗi vẻ, mỗi phong cách riêng, như nhận xét của Huy Tưởng: “nó vui nhộn, đa dạng, lôi cuốn, hấp dẫn và nhất là, tự do ngất trời!…từ đó tung ra nhiều trường phái, giọng điệu và sắc màu phong phú…đúng là trăm hoa đua nở thực sự mà không phải kiêng dè sợ sệt điều gì, để sau rốt nổi trội lên những tên tuổi ngời sáng, mỗi người đứng riêng một cõi, một tiếng thơ biệt lập nguy nga” (https://damau.org/archives/44584).

Trong số những tên tuổi ngời sáng đó, tôi chú ý đến Hoàng Lộc, không phải vì ông được giải thi ca của Trung Tâm Văn Bút Việt Nam năm 1970, khi còn rất trẻ, (2) để khẳng định tên tuổi nơi trường văn trận bút, mà hơn hết là những bài thơ tình của ông, mượt mà như cô thôn nữ vừa tắm suối bước lên bãi cỏ non xanh, long lanh như giọt sương đọng trên nụ hoa hàm tiếu, như hương thơm thiếu nữ xuân thì. Tôi đọc và nhìn thấy như vậy từ giữa thập niên 1960 lúc còn là học sinh trung học, với những cơn tình mộng thuở đầu đời… cho tới tận hôm nay, đang bắt đầu chạm mốc bảy mươi, nhìn thấy thơ ông vẫn nồng nàn hơi thở tình yêu với những tình dài, tình ngắn, tình già, tình si, tình ngẩn ngơ ngơ ngẩn, tan bay theo một cơn gió, một nụ hoa, nơi chân cầu, một góc phố buồn…đến nỗi đã làm rung động biết bao trái tim giai nhân, như một cô nữ sinh Tường Vy đã chép những câu thơ của ông vào tập vở của mình:

Ta khổ quá chừng cô bé hỡi
Em như hoa cúc nở trong vườn
Mùa thu bay qua đời rất vội
Mà dấu tình chưa kịp lãng quên …
(http://saigonline.com/tho/interview/hoangloc.htm)

Những gì mắt ông vừa chạm vào bóng giai nhân, tức thì len vào tâm hồn ông, đánh thức trái tim ông để ngơ ngác ngẩn ngơ. Rồi với những cuộc tình đã qua, đang có và sắp tới cứ đầy ắp trong thơ ông, như thể đó là những tình của tâm tưởng và tâm bệnh. Bệnh tình.
Và như vậy, có thể nói rằng, Hoàng Lộc là thi sĩ duy nhất “sống chết” với thơ tình trong suốt cuộc đời cầm bút của ông.
Từ tập đầu tiên, Thơ Học Trò, xuất bản năm 1965 cho đến những bài thơ gần đây nhất, tình yêu luôn quấn chặt lấy ông. Nó là hơi thở, là máu thịt, là trái tim luôn làm ông rung động và tan chảy với những mối tình thấp thoáng trong ánh mắt và trí não. Vì vậy “xếp” ông vào ngăn nhà thơ tình ái cũng không mấy sai lạc? Bởi trên một trang mạng, ông đã khẳng định trong cuộc phỏng vấn ngắn:
“ Tôi làm thơ tình từ thuở tưởng đã biết yêu. Sau vài ba cuộc tình, tôi nghĩ tôi biết yêu thật. Tôi tiếp tục làm thơ tình. Tuy vậy, đời sống vẫn có nhiều chuyện làm cho mình điêu đứng như chữ tình - nên lắm lúc, tôi có những xúc động khác… Có thể nói, như bạn tôi, cố thi sĩ Vũ Hữu Ðịnh: "tôi chỉ làm thơ khi tôi xúc động". Với riêng tôì, hình như chữ tình dễ quyến rũ thơ tôi hơn !”
(http://saigonline.com/tho/interview/hoangloc.htm).

Và trên FB của ông, tôi đọc được mấy câu này, như một khẳng định một đời thơ.

Thơ cứu đời anh những lần hụt hẫng
Để giữ trái tim nguyên vẹn tới giờ

Nếu như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Bích Khê, Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương…thơ tình của họ là những man mác mây khói, những rung động còn dồn nén e ấp, lãng mạn từ nền văn hóa phương Đông vừa bước ra ngõ sáng phương Tây, đủ để người đọc có cảm giác êm đềm, vỗ về với một chút hụt hẫng, thẫn thờ, nhớ thương; hay Tình trong thơ Du Tử Lê, Nguyễn Tất Nhiên là những mất mát không thể tìm lại, với những đau đớn tột cùng; thì đến Hoàng Lộc, thơ tình là những bùng vỡ thăng hoa, là những ngậm ngùi tiếc nuối, là ca tụng nhan sắc như một hệ lụy kiếp người. Tình với ông không là thiên sứ trần truồng nhan sắc “khách ngồi lại cùng em trong chốc nữa/Vội vàng chi, trăng sáng quá, khách ơi”. Hay như tình khởi phát từ thị giác xa gần của Từ Thế Mộng như nét đẹp của trời ban tặng trần gian:

Ban mai
cõng áo lụa hồng
ngó em anh gửi cả lòng anh theo”.
Ban mai
cõng áo lụa hồng
ngó em anh gửi cả lòng anh theo”.

Và:

Áo trắng ngây thơ đôi vú nhỏ
Áo xanh mơn mởm mông non
Áo hồng chúm chím môi vừa nụ
Ôi gái tơ nào hoa chẳng thơm
(Từ ThếMộng - Gái tơ)

Đọc Hoàng Lộc, cũng không thấy tình kiểu “ba trợn” mà thiết tha của Nguyễn Bắc Sơn:

Ta vốn ghét đàn bà như ghét cứt
Nhưng vì sao ta lại yêu em?
Ôi mắt em nhìn như là bẩy chuột
Ta quàng xiên nên đã sa chân
(Nguyễn Bắc Sơn – Trên đường đến nhà Xuân Hồng)

Cũng không trần trụi để khơi gợi và chạm nhẹ vào sex như Linh Phương:

“Đêm qua/ rớt xuống vai ngà/ Câu thơ tình/ đọng giữa tà áo em/ Cỏ hoa/ và bướm ngoan hiền/ Nương nhờ ngực/ chỗ xốp mềm/ nằm mơ/ Áo em/ cài cúc hững hờ/ Để cho gió/ nhẹ/ xoa bờ vú căng/ Môi em đỏ/ lúc anh hôn/ Ngã nghiêng/ trời đất Sài Gòn đêm qua/ Đêm qua/ trăng xế nguyệt tà/ Có hai người nói:“ Mình là của nhau”
(Linh Phương – Đêm qua rớt xuống vai ngà).

Ngược lại, tình của Hoàng Lộc đằm thắm, nhẹ nhàng, chân tình, sâu lắng với những gì đã qua đi hay sắp tới hay đang là. Cả quá khứ, hiện tại và tương lai đều hiển lộ sự ngưỡng vọng nồng nàn, không điểm dừng về phái đẹp. Sự nồng cháy là điểm tựa cho tình si nhưng chưa đến dại khờ. Trong một bài thơ, ông thú nhận biết yêu từ “thuở mới lớn” khi còn là cậu học sinh có trái tim bắt đầu va đập lộn xộn không thành nhịp. Nó khởi đi bằng tận cùng cảm xúc, từ nhìn thấy để rung động sau đó:

Thuở mới lớn anh rình cô bạn học
Tháng ngày ai thơm áo trắng không ngờ
Khi cô thả tóc thề ngang cửa lớ
Là khi lòng cậu bé rối câu thơ
(Chuyện người đi theo thơ)

Bài thơ không thấy ghi ngày tháng, nên không biết ông làm từ lúc nào, nhưng chắc chắn cách đây không dưới 50 năm?
Chính mái “tóc thề ngang cửa lớp” là tác nhân chính để thơ tình của ông chiếm riêng một cõi, xuyên thấu đời thơ của ông:

Không thể theo nhau, thôi đừng ngó lại
Cô đi theo chồng - anh đi theo thơ.

Sự khẳng định của ông là hệ lụy của một cuộc chơi dằng dặc. Và, ông chấp nhận làm một cuộc hành trình miên viễn nơi cõi mộng mị ba đào với những bóng hình bay ngang qua đời ông. Sự với cầm không nắm bắt được (ở trên) như tiếng chim họa mi đang hót rộn ràng, bỗng dưng nín bặt, như nụ hoa còn ngậm sương, bỗng tan chảy đâu đó quanh ông không nhìn thấy nữa. Cái còn lại cho ông là những mùi hương bay theo những bước đi. “Đi theo thơ”!

 “Rình” cô bạn học đi ngang cửa lớp chưa hẳn là yêu hay yêu thầm, bởi chưa cầm tay bày tỏ, chưa đón nhận được nụ hôn đầu đời. Đó là những rung-động-xao-xuyến-cuộc-yêu một chiều, cuộc yêu bằng mắt bị đứt khúc như kiểu đứng bên này sông ngó bóng nàng bên kia khi chiều tắt nắng với chút bồi hồi, xúc động, man mác! Đó chỉ là một thị chứng của tình; thuộc nhóm tình si.

Trái tim Hoàng Lộc hình không có vách ngăn, bởi mỗi khi thần xác ngoại giới xuất hiện, thì liền ngay đó, giẫm nát phần hồn của ông, rồi nẩy bật ra tiếng thơ từ những ẩn ức nội tại trong tâm hồn ông? Điều này cho ta thấy, thế giới thi ca của Hoàng Lộc không hề là những ẩn ngôn. Thơ đến với ông và thoát ra là cả một phơi bày nội tâm luôn hướng đến cái đẹp. Cái mà cả thế giới mãi đổ xô kiếm tìm và chưa bao giờ định hình, thỏa mãn. Nó ở thật gần và cũng xa hun hút khiến thi sĩ luôn hụt hơi, luôn bị ám thị.

Đã biết rằng yêu nữ sinh rất khổ
Nào hay yêu cô giáo lại khổ hơn
…Ai áo trắng của ngày xưa biền biệt
Vang trong hồn nỗi nhớ cuối tà bay
Để thơ dại tưởng sắc màu chỉ một
Trắng không màu là màu trắng không phai
(Gửi cô giáo)

Câu cuối cùng đẹp và trong suốt tựa khí trời, tinh khiết như giọt sương mai mà không hề vẩn bụi “thiên khổ lụy, vạn cổ sầu” vì tình, như mấy câu thơ Bùi Giáng khóc Marylin Monroe, dẫu là “khóc giỡn”:

Giữa hư vô nếu em còn
Nhớ ta em gửi cái hồn cho ta
Úp môi ôm mặt khóc òa
Cồn lê lên miệng là ba bốn lần
(Bùi Giáng – Bốn lần)

Ở nơi ông, trắng không màu là màu trắng không phai, phải chăng là cuộc lữ thi ca tình tang tình tứ không mệt mỏi cả đời ông?

Hơn một ngàn năm trước, hoàng thành thi ca phương Đông lấp lánh một Lý Hạ khởi cuộc ngao du thi thơ một thuở nơi Đài Thành một thuở Thi Thơ/ Xe Vàng còn mộng quanh tà áo Thu/ Tóc Mai về, sương Ngô điểm mái/ Thân tàn như cỏ dại bờ đê…(Lý Hạ, bản dịch Tuệ Sỹ) với những mộng mị quỷ thi, hướng đến một thế giới cực kỳ quỷ dị, mãi vật vờ trong chốn u minh âm âm những bi lụy… thì hơn một ngàn năm sau khởi cuộc của Hoàng Lộc là những bay bổng trắng phau một trời mê mệt với tình một cách diễm lệ, chưa bao giờ nhòa phai; bởi tình từ thiếu thời đến thanh xuân, qua một thời bi thảm trại tù… và tới nay nơi xứ người, tình vẫn luôn sóng đôi với ông bước qua trời đông tuyết giá, qua những con đường mùa thu lá phong vàng, mùa xuân bướm hoa. Tình và ông cùng khoác vai nhau lúc ấm áp, khi lạnh buốt… như hai bóng hình trên con đường vạn dặm với những nhan sắc trần gian mà cả hai được “diễm phúc” diện kiến.

Không rõ tới khi nào thì trái tim ông giảm nhịp độ rạo rực để tình ông có những phút thanh lặng bên thơ và nhìn lại như ông tự hỏi rồi tự trả lời bằng những ngôn ngữ cười cợt, bông đùa, dù rằng, những cuộc tình bằng mắt ấy, nhiều khi cũng làm cho trái tim ông rơm rớm những run rẩy?

Ta đã ớn rồi cái nạn văn chương
bốn mươi mấy năm đi hoài không tới
bên quán trần gian ai người đứng đợi
có phải là em, cô vợ trần thân
có phải là em, thường gọi tình nhân?

ta mãi lơ mơ suốt một đời tình
mãi lưu lạc những hiên nhà gái đẹp
bởi thứ giả vẫn nhiều hơn thứ thiệt
ngó trăm lần không rõ nổi vàng thau

nếu em hỏi ta ai là tình đầu
ta sẽ trả lời không ai tình cuối
như chú ngựa hoang mấy trời dong ruổi
gặm miếng cỏ nào cũng thấy thơm ngon
(Thơ viết dở cho vợ và tình nhân)

Ở một bài thơ khác, hồi tưởng lại mối tình cũ (không rõ thứ bao nhiêu) tan vỡ, Hoàng Lộc không sử dụng ngôn ngữ bi lụy mà “cà rỡn” đến tận cùng cà rỡn, dốc bầu tâm sự với thế hệ thứ ba là cháu nội:

Tụi bây đâu cần biết ta là ai?
ta, như ông nội (mà hơn ông nội
chẳng quan trọng gì tiếng xưng tiếng gọi
ta là ai thì cũng chẳng ăn nhằm)

chỉ biết bà tụi bây thời thanh xuân
như trang kinh thi lắm thằng chụp giật
ta cũng có lần qua nhà đọc được
để đến nằm lòng từng chữ từng câu

chỉ biết bà tụi bây thời khuynh quốc
lòng hoa thơm học một tỏa mười
để hằng đêm ta chịu trời thức suốt
làm ngọn đèn chong cho bà bây vui

ta hồn nhiên yêu, hồn nhiên khóc
khi bà tụi bây yêu để lấy chồng
ông nội tụi bây ranh ma hết biết
bưng bà nội bây về bên kia sông

ấy thế mà nên giang hồ đại loan
dẫu chút tình kia mơ hồ như mây
cả đời thơ ta là đời ân oán
(sinh du côn hơn ông nội tụi mày)

hãy nhận giùm ta một lời tạ lỗi
chuyện đời trước là chuyện chẳng may
tụi mày lớn lên chắc nhiều điều muốn hỏi
xin ngó lên trời mà hỏi mây bay…
(Gửi lũ cháu một phu nhân)

 Bàn về thơ tình và đời tình của Hoàng Lộc, có thể từ sáng tới chiều, từ tuần này sang tháng khác vẫn không thể nào luận cho tới hồi kết được. Và vì vậy, có lẽ mượn những nhận xét sau của bạn văn, đã viết về thơ và đời thơ của ông trên trang https://thotinhhoangloc.wordpress.com/ để ngã mũ bái phục tình thơ và thơ tình của ông:

  -          Du Tử Lê: “Không gian lãng mạn với ngôi ngữ mới và diễn tả trung thực, khiến những trang thơ tình của ông là những trang thơ tình rất đẹp. Tính đẹp của thơ tình Hoàng Lộc, đến nay không còn là một nghi vấn cho bất cứ ai từng đọc thơ ông”.

  -          Phan Xuân Sinh: “Viết về Hoàng Lộc thì phải nói đến thơ tình. Mấy chục năm nay Hoàng Lộc vẫn mang mãi cái nòi tình nầy trong thơ. Anh đã trau chuốt nó, đã nắn nót nó, nên nó thành lão luyện, thượng thừa như một người luyện kiếm đến hồi không cần kiếm trong tay, chỉ cầm một cành cây vẫn chém đá ngọt như róc mía. Dù rằng cố tìm trong thơ anh một sự ẩn hiện khác, chứa một nội dung khác thì thơ tình của anh vẫn là số một”.

  -          Trần Doãn Nho: “… tứ thơ, không khí thơ và trái tim nhà thơ thì dường như vẫn thế: yêu. Chan chứa yêu, đằm thắm yêu, say sưa yêu. Yêu không biết mệt mỏi. Ta có thể nói, anh bày ra "cuộc yêu" trong đời của anh và trong thơ của anh. Ở hoàn cảnh nào, Hoàng Lộc cũng có thể làm thơ tình một cách hồn nhiên, một cách bình thường, y như thể thế giới này không có gì khác hơn ngoài tình yêu trai gái, bởi vì suốt đời anh là một “đời tình”: Ta mãi lơ mơ suốt một đời tình/ Mãi lưu lạc những hiên nhà gái đẹp”.

Bài thơ Mệnh Phụ là một minh chứng cho những nhận xét trên:

Em tóc gió trần gian kia quạnh quẽ
xưa tiểu thơ - nay mệnh phụ bên trời
khi diện kiến, ta run lòng ngưỡng mộ
nỗi bồng bềnh đau sắc áo hoa khôi

ta, có lẽ, bút nghiên chừng đã hỏng
tưởng không còn riêng ánh mắt tình si
sao vướng vất tiếng cười em sóng cuộn
mà oan khiên xanh ngắt buổi xa lìa

kể từ đó dấu đời ta mộng ước
quá chừng em áo mỏng thuở về ai
ta muốn chết một lần cho sắc nước
để em còn nguyên vẹn giữa tàn phai.

Tháng 11-2018

NGUYỄN LỆ UYÊN

_____________________________________________
(1) Số chủ đề của tạp chí Văn về các nhà văn trẻ.
(2) Giải thưởng của TT Văn Bút Việt Nam tặng Hoàng Lộc với tác phẩm “Trái tim còn lại”

TIỂU SỬ:

Tuổi Quý Mùi (1943) Quê Hội An, Quảng Nam
Làm thơ, làm lính trước 1975. Sau 75 ở tù cải tạo và đang lưu lạc xứ người. Định cư tại Memphis Tennessee từ 1993.
Khởi viết năm 1958 trên Văn Nghệ Tiền Phong, Thời Nay. Sau đó có thơ trên Bách Khoa, Văn, Văn Học, Khởi Hành tại Sài Gòn... Một số thơ trên các tạp chí văn học hải ngoại như Hợp Lưu, Văn Học, Văn, Thế Kỷ 21… và các trang mạng văn chương.

Tác phẩm đã in:

- Trái tim Còn Lại (giải thi ca Trung Tâm Văn Bút Việt Nam 1970)
- Qua Mấy Trời Sương Mưa, Văn Mới xuất bản 1999 ở Mỹ
- Cho Dẫu Phù Vân, nhà xuất bản Hội Nhà Văn Việt Nam 2012
- Ngắn ngắn Tình Si, nhà xuất Bản Hội Nhà Văn Việt Nam 2016

Tác phẩm sẽ in:

- Thơ Tình Ở Hội An
- Thơ Viết Bên Trời

Thứ Năm, 18 tháng 10, 2018

trở lại tennessee












mười năm trở lại Tennessee
nghe giọng buồn Elvis Presley
bài hát của những thằng lưu lạc
cố hương mù xa cố hương hề


mười năm bè bạn không còn mấy
không còn ta trên những con đường
cô bé láng giềng cam có tuổi
không lấy chồng mà đã lằm con


mười năm gió cũng chưa ngừng thổi
vẫn tạt đời ta đủ bốn bề
sóng nước dưới chân cầu Memphis
chảy trời buồn Mississippi


mười năm ngó lại căn nhà cũ
hoa cỏ chừng như đã cuối mùa
anh biết lòng ta đang bịn rịn
với những gì quá đỗi ngày xưa…


12-10-2018

hoàng lộc


Thứ Ba, 16 tháng 10, 2018

chữ tòng trời ơi




thì em cứ ở bên người
thì em cứ tưởng là tôi nỡ lòng
cái gì không thể là không
cái gì có thể cũng đừng với nhau

cứ coi như mây không màu
là mây cứ trắng ngày đầu áo em
để cho tôi được nổi chìm
phất phơ áo giữa trái tim một thời

thì em cứ phải phụ tôi
là em cứ phải bên người sớm hôm
cho tôi trọn vẹn nỗi buồn
và em trọn vẹn chữ tòng trời ơi

16-10-2018

hoàng lộc

Thứ Hai, 10 tháng 9, 2018

làm nhà thơ thiệt buồn




















tôi thiệt không muốn làm nhà thơ
mà lỡ rồi, em ơi - đã lỡ
tôi vẫn nghe người đời từng gọi
em và bè bạn cũng kêu tên


làm một người không biết nguôi quên
khi cái mất luôn nhiều hơn cái được
làm một người cứ mơ hồ kiếp trước
để nghe mình hiu quạnh cõi đời sau

em ơi, tôi không muốn làm nhà thơ
bước trên đất mà nghe lòng sông chảy
hình dung miết những cái trong mơ
và hoài tin những gì chưa ngó thấy
em rất ấm êm với đời làm vợ

vẫn trong lòng tôi - em còn độc thân
có những bữa cảnh tình hiu hắt quá
em trong tôi bất chợt những ân cần...
để lắm lúc tôi giật mình hoảng sợ
làm nhà thơ quả thiệt rất buồn

7-9-2018

hoàng lộc

Thứ Hai, 6 tháng 8, 2018

buồn đôi lần đủ hết đời nhau




có lúc em buồn trông góc bể
nghĩ tôi đang tháng ngày lãng quên
em khóc như chưa từng khóc vậy
(buồn đôi lần lạnh cả đời em)

có lúc đầu hôm về thị trấn
ngọn đèn đêm em thắp nhà người
âm thầm qua - tôi và cái bóng
(buồn đôi lần, buồn miết đời tôi)

có lúc tôi, em cùng thảng thốt
biết con trăng thôi mọc bên trời
mưa – hoài mưa, càng mưa nặng hột
(buồn đôi lần đủ hết đời nhau)

28-1-2017

hoàng lộc

Thứ Hai, 22 tháng 5, 2017

đất quê


nén lòng xin chút đất quê
coi như tới lúc phải về cô hương
để ta mừng một chỗ nằm
lời kia nghĩa tận gửi cùng núi non

biết rồi em bận chồng con
bờ môi cũng bận vết son chẳng đành
chuyện xưa ngó lại giật mình
thì ra có một chữ tình nào xưa?

ta nằm với nắng cùng mưa
mồ cha nấm mẹ cũng vừa tàn xiêu
quê ơi khoan đã gọi chiều
cho nhau khoan đã quá nhiều lãng quên.

21-5-17

HOÀNG LỘC

Thứ Tư, 17 tháng 5, 2017

mời em về Hội An


em muốn về thăm Hội An không?
mời em về khi anh đang còn
phố có buồn nhận ra hai đứa
và mối tình chừng ấy sắt son?

được đưa em đi ăn hoành thánh
hay cùng em ngồi ăn cao lầu
gặp được em, chẳng cần ăn uống
nhưng mà ăn uống cũng cần nhau.

ngồi quán cà phê ở bến sông
ngó bên kia là làng Kim Bồng
anh tiếc không tham ăn với vợ
để em vui gọi anh là chồng*

xin cùng em đi chùa đi lễ
đi mô cũng xin nhau chung tình
khi cùng em qua bao đường phố
đường phố nào vắng dấu chân anh?

em hãy về Hội An nhé em
về Hội An khi anh đang còn
mai mốt đời xô anh đi nữa
một mình em chắc phố buồn hơn...

5-2017

HOÀNG LỘC
______________________________
* dẹp lép như đầu cá chai
   tham ăn với vợ là trai Kim Bồng
   (ca dao Quảng)

Thứ Năm, 11 tháng 5, 2017

anh rất là buồn




bên quê, ngày vừa đang
bên anh, ngày chưa cũ
anh và chiều nhớ em
nhớ hoài mà không đủ

nhớ ngày xưa mẹ dặn
đi đâu cũng phải về
chân trời thường hoạn nạn
chẳng nơi nào bằng quê

vậy mà anh còn đi
có khi còn đi nữa
đi - chẳng lẽ suốt đời
mang linh hồn thất thổ?

anh với chiều sắp cũ
nhớ em và cố hương
nhớ hoài mà không đủ
nên anh rất là buồn...

HOÀNG LỘC

Thứ Ba, 9 tháng 5, 2017

Nguyễn Thoại Vy đọc NGĂN NGẮN TÌNH SI của Hoàng Lộc



















Lối vào cõi thơ của thi sĩ Hoàng Lộc thật dễ lạc bước vườn tình mà cũng thật khó để người đọc khỏi sa chân vào chữ tình. Bạn đọc yêu thích thơ tình Hoàng Lộc từ trước năm 1975 và hiện nay, thơ ông vẫn có chỗ đứng trang trọng trong lòng người mộ điệu.


Bạn chớ tìm cách định nghĩa thơ tình Hoàng Lộc làm gì, kẻo sa vào những giăng mắc tai ương khắp nẻo trong suốt tập “Ngắn ngắn tình si” ! Sao không là “ngăn ngắn” mà lại “ngắn ngắn”. Có phải vì ngại vấp phải chữ tình mà si dại mãn kiếp nên trông mong ngắn ngắn để phổ độ cõi lòng “hát thất tình ca, nghe buồn thúi ruột/ mới hay đời rủ lạnh một tà huy…” ? Hay vì rằng chữ tình có thể đo đếm được từ thuở bình minh cho đến hoàng hôn đời người mà vẫn rất ngắn ? (Hồ dễ trả lời !). Bởi ai đã từng với tay hái đóa tình mới hay đó là thứ tai ương được hóa duyên từ hai phía khổ đau và hạnh phúc. Ngẫm cho cùng, tha nhân muôn thuở vẫn không thoát khỏi vòng tròn đồng tâm của chữ tình, lan tỏa rộng hơn là tấm lòng, là tình người với nhau. Trong hai câu đề từ tập thơ, thi nhân đã chân thành bày tỏ:

Thật ra anh chỉ yêu một thứ
Là cái không nguôi của tấm lòng

(Phương trời, trang sách cũ)

Cái không nguôi đó từng được hiền sĩ họ Cao, hóa thân vào kẻ tử tội, bật thốt “Thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ” (Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân). Sự thức ngộ kia phải trải qua cả chiều dài “không nguôi” của kiếp người hữu hạn mới thấm đặng. Cũng vậy, ta cần một tấm lòng rộng mở để có thể tự trách lẫn xót xa tự trào:

Thiệt buồn nếu mất ngày xưa
Dày công em – thuở ta chưa đổi lòng
Bài thơ nỡ vội rời trang
Câu thơ cũng chấm qua hàng tỉnh queo


Nước đổi dòng. Người thay dạ. Câu thơ xuống hàng. Có gì chung ở đây ? Điểm gặp nhau của cả ba là ở quy luật cuộc đời. Dòng hải lưu ẩn tàng nghịch lưu, nên người có thể đổi lòng. Vì thế thi nhân chẳng lạ khi câu thơ “tỉnh queo” qua hàng. Luật tự nhiên thành quy luật đổi thay lòng người. Câu thơ tỉnh khô mà người viết, người đọc thì rớm lệ. Uổng cho tình ta dày công vun đắp bỗng rẽ về hai phía chơi vơi như dòng thơ chợt tách ra hai vế độc lập đến sững sờ: “Dày công em – thuở ta chưa đổi lòng”. Đành là không thể cưỡng cầu, không thể níu lời chia biệt nhưng tấc dạ si tình như ngọn đèn cháy sáng thâu đêm, cứ hóa thân thành lửa tam muội để “tận hiến”, dẫu sau đó “thân ta có thể sắp thành tro”. Chẳng hiểu sao đọc bài thơ “Tận hiến” của thi sĩ Hoàng Lộc, người viết lại liên tưởng đến mấy câu thơ thật đẹp nhưng đượm buồn của nhà thơ Lê Quang Trang “Lả tả bay trên thành phố đông người/ Tro quá khứ tình yêu em đã đốt/… Nhưng hãy lọc trong tàn tro đen ấy/ Có những điều đốt mãi chẳng thành tro”. Trong tàn tro quá vãng, có một tấm lòng không nguôi hướng về, có những ân nghĩa sâu nặng hồ dễ nguôi quên, dù cho “không thể có em bên đời tôi”:

Ngóc ngách nào của lòng tôi cũng có
Những điều riêng là của tháng ngày chung

(Thu dọn)

Không thể phủ nhận cái khéo của Hoàng Lộc là đưa vào thơ lời ăn tiếng nói dân dã một cách hợp lí và trữ tình. Dường như thi nhân đã bỏ công thu dọn những rườm rà hoa mĩ đẩy về phía những thi ảnh ẩn dụ, những điển cố hàn lâm trong một số bài thơ phảng phất hương vị đẹp xưa u hoài. Những đám mây, dòng sông, cây cầu, cố xứ, hoa lá vườn hoang, góc phố cũ … hiện lên rõ mồn một mà lại xa vắng ngun ngút. Nét duyên thầm e ấp tưởng khó khám phá chợt hiển lộ qua những từ ngữ đời thường, đậm chất Quảng Nam: thiệt cực mớ đời, thiệt mệt, tiếc đứt tóc, tỉnh queo/ héo queo, bỏ nhau cái một, nông nỗi đơn sai, khóc ròng, rụng lia chia, điếng lòng, buồn thúi ruột …

Yêu em thiệt cực mớ đời
Vòng tay nhớ thuở eo người vừa thon
(Bài nhớ)

Nắm trong tay thi liệu là chất bột của khẩu ngữ, thành ngữ … thi nhân đã khéo tay nhào nặn để gột nên hồ: “Em, người dưng – em như nước lã/ Ta là bột sao chẳng nên hồ?/ Khuấy một đời, còn đây giấc ngủ/ Với những điều chỉ có trong mơ” (Người dưng)

Thơ lục bát của ông không nặng về âm vận, không đánh tráo tình cảm để bắt vần lấy được. Dòng thơ cứ tự nhiên tuôn chảy theo âm hao man mác lạc điệu lỗi vần. Có những bài, tác giả gieo vần chỉnh mà vẫn rất duyên: “lấy lòng em một đời tôi/ em nhìn xa đến chân trời, thấy không ?
Hoặc là:

Khi về mỏi cả đôi tay
Mỏi luôn một chiếc hồn đầy lá khô

Nếu để tình cảm dẫn đường, khá nhiều người đọc sẽ thích kiểu tỏ bày bình dị, cách sáng tạo thi ảnh và ngôn ngữ dân gian trong thơ Hoàng Lộc. Thơ ông không kì công gọt từ đẽo chữ, vướng víu vào các thủ pháp tu từ hay sa lầy trong những định nghĩa về thơ hiện đại, hậu hiện đại. Ý thơ, tình thơ đôi khi khoác lên bộ lễ phục trang nhã, đài các nhưng tuyệt không làm dáng cầu kì, cũng không thô vụng sân si. Hàn lâm nhưng vẫn gần gụi. Cổ điển mà bình dị. Mấy câu thơ không ưa được chiêm bái ngưỡng vọng mà thích người đọc lại gần chạm tay vào những khắc khoải dịu êm: “Anh là vua hiền/ Em dịu dàng cung phi” (Y nguyên ban đầu). Dẫu sau này bể dâu dời đổi: minh quân thành phế đế, cung phi thành chính hậu của phiên vương lân bang, thì mong độc giả phải lòng mối tình si ngắn ngắn của thi sĩ Hoàng Lộc niệm tình vớt chút lòng đau rơi vỡ giữa trang thơ:

Dẫu khóc suốt đời em, tìm chi ra Hán Đế
Anh mòn mỏi mấy trời, cũng đã mất Chiêu Quân

Có ra khỏi ải Nhạn Môn làm con chim đứng hót
Cung cấm vua Hồ thêm những đêm vơi

Dẫu ai cứng dạ vững ý, không thấy nát lòng đứt ruột khi đọc mấy dòng khắc khoải trên, thì hãy tìm đọc niềm thê thiết quan hoài của thi nhân Hoàng Lộc trong “Bữa say ghé chùa Ông Hội An” - một bài thơ say túy lúy mà vẫn giữ cốt cách và tự trọng. Một đời thơ, thiết nghĩ chỉ cần bạn đọc nằm lòng mỗi bài như thế, thi nhân cũng đủ an vui.

PS: Thay lời cảm ơn thi nhân
Hoang Loc (Hoàng Lộc) đã tặng tập thơ cho một người chưa từng gặp mặt.

Đà Nẵng, tháng 4 – 2017

NGUYỄN THOẠI VY

Thứ Sáu, 18 tháng 11, 2016

chuyện bình dầu nhị thiên


Image result for dầu nhị thiên đường

xóm em ở, bạn bè toàn con gái
em ưa làm con trai bằng bình nhị thiên đường
cái bình không, em xin từ mẹ
đeo lòng thòng trước bụng thiệt dễ thương


anh qua xóm em chơi với... bình dầu thun thun
để từ đó em không thèm làm con trai nữa
xà lỏn rách bình dầu anh kín hở
em âm thầm có bữa muốn đừng che

anh dần thanh niên - hết dám đái sau hè
em lớn mau hơn, lấy chồng rất sớm
em hiền thục và anh thì quá bợm
qua bao dập vùi, may còn gặp nhau

ngồi với em lí rí chuyện bình dầu
ôi trắng tóc cũng bất ngờ đỏ mặt
hỏi đau bụng nhức đầu bà lấy gì để xức
bảo không có nhị thiên đường, tui phải trét dầu xanh...

11-2016

hoàng lộc