nguyễn vân thiên

Đôi lời "phù du" ngoài lề

nhân đọc CHO DẪU PHÙ VÂN.

Chôm bài viết này, từ songtho.net, của NGUYỄN VÂN THIÊN, một bạn thơ Quảng đang lưu lạc phương nam.
Bạn thơ khen thơ bạn là sự thường. Bạn thơ Quảng khen nhau cũng thế. Đặc biệt đến cảm động là Nguyễn Vân Thiên trẻ hơn tôi mươi năm, lại giới thiệu và khen tặng tôi bằng "đôi lời phù du" chí tình của một đồng hương, không cần cựu giao mà thân thiết. Điều này thật đáng quí ! Ơn bạn ! HL


Còn nhớ năm 2005, tỉnh Quảng Nam cho xuất bản tuyển thơ đồ sộ, hoành tráng, dày hơn 1000 trang: TRĂM NĂM THƠ ĐẤT QUẢNG, nhưng trong tuyển tập này không có thơ HOÀNG LỘC. (Có lẽ vì lý do tế nhị hoặc nhạy cảm gì đó ?). Rất nhiều người đọc tuyển thơ này "théc méc": Răng tuyển thơ trăm năm Quảng Nôm mà không có thơ Hoàng Lộc?!?! Điều này cũng phần nào cho thấy thơ Hoàng Lộc từ lâu đã có chỗ đứng riêng, khá ưu ái trong lòng bạn đọc khắp nơi qua nhiều thế hệ. Tôi lại nghĩ theo hướng lạc quan "hơi bị tếu": Rứa mà hay! Hoàng Lộc vẫn đường đường hiện diện trong tuyển thơ này bằng sự vắng mặt của mình (!)

Năm ngoái, Đinh Thị Lộc (Hội An) điện, báo tin: anh Hoàng Lộc sắp về để in tập thơ mới! Từ ngày Hoàng Lộc sang định cư ở xứ Cờ Huê đến nay, nghe nói anh có về thăm quê vài lần, nhưng tôi không có dịp gặp. Lần này, tôi có ý mong ngóng để được gặp anh; mỗi lần gặp Nguyễn Hữu Thuỵ, Hà Nguyên Dũng..., tôi hỏi: nghe nói anh Hoàng Lộc sắp về in thơ trong nước, đã về chưa?

Đùng một cái, đọc tin trên mạng mới biết: Tập thơ mới của Hoàng Lộc - CHO DẪU PHÙ VÂN - phát hành trên cả nước vào ngày lễ Tình Nhân 2012... Dù Nguyễn Hữu Thụy đã hứa "lấy" cho tôi một tập, vì sốt ruột muốn đọc ngay cho... "nóng hổi", tôi đã chủ động điện cho Văn Bá và hẹn gặp anh để có thể có được tập thơ sớm nhất... Điều buồn cười là, Văn Bá và tôi chưa biết mặt nhau nên hai anh em phải qui ước ám hiệu: tôi sẽ mặc áo đen, đeo kính trắng, đứng chờ ở ngay bùng binh Lê Văn Sĩ & Nguyễn Trọng Tuyển- Sài Gòn cho dễ nhận ra, giữa đám đông xe cộ xoay vòng chóng mặt như nước... lũ miền Trung mùa mưa lụt...

Khi trao cho tôi tập thơ, Văn Bá còn cẩn thận nói: Hình như có sai sót một số từ và đảo khổ thơ ở vài bài... Mấy hôm nay, bận chuyển thơ đến cho anh em văn nghệ nên tôi chưa đối chiếu kỹ... Khi nào có đính chính từ tác giả, sẽ báo lại cho anh biết! Tôi thầm nghĩ: thời buổi này, hiếm có ai yêu thơ và chu đáo với thơ của anh em bạn bè như anh chàng có tên Văn Bá này!


Tối về, lướt mạng biết thêm: nhiều thân hữu văn nghệ cũng đang đồng loạt phát hành tập thơ mới của Hoàng Lộc tại Huế, Đà Nẵng, Hội An... Thật cảm động khi xem hình Đynh Trầm Ca thay mặt Hoàng Lộc về thăm nhà cũ ở Hội An, cung kính nghiêm trang đặt tập thơ mới lên bàn thờ song thân Hoàng Lộc, thắp hương khấn vái... Đang vui, tự nhiên tôi cảm thấy ray rứt buồn khi nhớ lại bài thơ NGƯỜI TẠM TRÚ HỘI AN của Hoàng Lộc đăng trên VănchươngViệt (hình như bài này anh viết khi về thăm quê lần trước). Còn lần này anh không về, chỉ có THƠ về thay! (THƠ chắc không phải xin đăng ký tạm trú trong chính ngôi nhà của mình, trên chính quê hương mình?!)


Ai khó tính mấy cũng phải công nhận tập thơ CHO DẪU PHÙ VÂN của Hoàng Lộc- NXB Hội Nhà Văn 2012, được trình bày, in ấn rất đẹp, trang nhã và sang trọng! Tranh bìa, ký hoạ chân dung tác giả & phụ bản: Đinh Cường, trình bày bìa: Nguyễn Trọng Tạo. Đây là tập thơ thứ 4 của Hoàng Lộc, gồm 107 bài. Trên trang bìa lót đầu sách có ghi đành rành 2 chữ khá to: THƠ TÌNH, dĩ nhiên phần lớn là thơ TÌNH... ÁI, nhưng tôi nghĩ, ở đây không chỉ là tình ái mà còn là tình gia đình, tình bạn, tình quê, tình đời, tình người, tình thơ... và linh tinh trăm thứ tình không tên khác nữa...

Trước hết, xin chúc mừng Thi Huynh vừa sinh thêm đứa con tinh thần thuộc loại "đẹp trai, con nhà giàu... chữ nghĩa"!

Ngay sau khi nhận được tập thơ CHO DẪU PHÙ VÂN, tôi đã dành trọn buổi chiều tối, thức đến quá 12 giờ khuya, nằm đọc "liền tù tì" cho hết 107 bài, 200 trang... Gấp sách lại, tôi tủm tỉm cười, thầm nhủ: À té ra, mình cũng là Fan hâm mộ thơ Hoàng Lộc từ lâu lắm rồi mà mình không biết... (hay không muốn công khai thừa nhận?). Có lẽ mình đã MÊ thơ của CHẢ từ thời Khi giơ roi quất xuống cuộc tình khùng / Ta quất trúng trái trái tim mình vô tội cho đến giờ...

Định thầm trong bụng sẽ viết một bài ngăn ngắn để giới thiệu CHO DẪU PHÙ VÂN đăng lên SôngThơ.net. Tự nhiên không biết vì sao cứ ngại ngần do dự, mấy tuần rồi cho đến hôm nay mới ngồi GÕ mấy dòng "tào lao thiên địa" này (?!). Rất mong Thi Huynh Hoàng Lộc và quý bạn đọc thứ lỗi!

Chợt có ý nghĩ vui vui: khen thơ Hoàng Lộc hay cũng bằng thừa, giống như khen hoa hậu... đẹp hoặc khen tỉ phú... giàu! Còn nếu chê? Có lẽ phải chê theo kiểu: "Thẩm Thuý Hằng nay không còn trẻ đẹp, bốc lửa như lúc đóng phim thời Đệ nhất Cộng Hoà!". So tuổi đời cũng như tuổi... THƠ, tôi thuộc lứa "em út xớ rớ vòng ngoài" của Hoàng Lộc. Đọc 107 bài trong CHO DẪU PHÙ VÂN, có khá nhiều bài tôi rất thích, một số bài tôi không thích. Đặc biệt, có một số từ và một số ít bài, tự nhiên nổi máu Quảng Nôm, tôi muốn CÃI với tác giả. Ước gì có dịp Hoàng Lộc về chơi, sẽ mời anh ghé Bảy Hiền ăn mì Quảng, uống vài chai Sài Gòn đỏ, rồi CÃI THƠ với anh một trận cho... đã đời!

Sài Gòn tối ngày 10.03.2012

NGUYỄN VÂN THIÊN

chia biệt

trên con đường gió cát ấy
vô vàn điều chẳng may
em từng cùng tôi đi qua
những ngày rất lạnh

chiếc áo choàng vẫn run em trong nắng sớm
khi thấy tôi ở cuối dốc đời
dường như là tiếng chim tu hú
từ bìa rừng
hay trong rừng thâm u
vang thật tĩnh lặng

tôi từng vịn tay em
hiểu ra chuyện tình bắt đầu như thế

trên con đường gió cát ấy
nếu không có những điều chẳng may
cũng chắc chi cùng nhau đi qua
đến chết

và trong nắng sớm của một ngày tối tăm
tôi đã ngồi lại cuối dốc một mình

3-12

hoàng lộc

từ một người bạn

CHỮ "KHÔNG" TRONG THƠ TÌNH HOÀNG LỘC

Đọc bài thơ Vang động trong tập Cho dẫu phù vân và bài Bên sông mới đăng trên trang thơ tình Hoàng Lộc, tôi bàng hoàng với chữ “không” trong những câu thơ anh viết. Với tâm tình của một người yêu thơ Hoàng Lộc, tôi không có ý định so sánh chữ “không” trong thơ anh và chữ “không” trong triết lý của nhà Phật. Chỉ đơn giản là: “Không” đối lập với “Có”, hoặc nói “không” đôi khi lại hàm ý “Có”.

Một bữa ngó lại đời, nghe sợi tóc xa màu xưa, không phải thấy sợi tóc đổi màu, mới thấm thía hết cái cô đơn vật vã của kiếp phận :

còn anh những thứ không còn

cái thân trôi dạt cái hồn phiêu linh – (Bữa ngó lại đời)

Những thứ không còn, đã vuột khỏi tầm tay, tầm mắt nhưng trong anh vẫn còn có một trái tim bám vào cái “thân trôi dạt cái hồn phiêu linh”. Trái tim thuộc phần hồn hay phần xác, thuộc lý trí hay tình cảm? Đừng vội tìm câu trả lời, chỉ cần nghe anh kể lể:

ta sống một đời không dối trá

trái tim còn đọng những hồi chuông – (Bữa ngó lại đời)

Ta thấy anh nói đến cái “không dối trá” để khẳng định cái “có” và cái “còn đọng những hồi chuông”.

Đôi khi cái “không” lại xô đẩy cái “có” đến mênh mông vô tận:

những gì không nói cùng em

ta đi nói với nghìn đêm mịt mù – (Thưa phu nhân)

Đến khi “có” nhưng rồi…có cũng như “không”!

ta đã gặp những gì không thể gặp

từng của nhau mà chẳng có được nhau – (Bên sông)

Kể cả những vật hữu hình hữu sắc như tà áo ai bay:

để thơ dại tưởng sắc màu chỉ một

trắng không màu là màu trắng không phai

Ngoài màu trắng không phai còn có trăm màu áo khác nên nhà thơ phải ngậm ngùi:

một sắc áo một màu không giữ nổi

huống chi em trăm thứ áo, trăm màu – (Gửi cô giáo)

Tình yêu phải chăng là huyễn mộng để đêm về thú nhận:

đã tay gầy tay bắt bóng

không bắt nổi tình xưa – (Ngoại ô, đêm)

Tại sao ta suốt đời phải lần tìm những hình bóng thương yêu hay những hình bóng thương yêu cứ lần tìm theo ta mãi mà chẳng bao giờ bắt được? Có lẽ, khởi từ người nữ trong thơ cũng đượctạo dựng bằng cái “không”,và những cái “không” đan xen nhau hàng hàng lớp lớp xô đẩy ta về vùng huyễn mộng:

ta thương nhớ những gì em không có

những gì em không có ở đời chung – (Vang động)

Cái không có ở đời chung lại đặt ra vô vàn câu hỏi về những cái khác ở đời riêng, kể cả khi:

em không về, em không về nữa

mà sắc hương kia vẫn rất buồn. – (Phía –có – em)

Và:

khi nghe sắp cạn kiếp người

em đau không được nói lời thương anh – (Câu ru)

Cuộc đời cho dẫu phù vân có khiến lòng người hăm hở, tiếc nuối:

có thể rồi em không uống kịp

nỗi riêng vấp phải lòng ta đau

đã thu trên lá, phai từng chiếc

và cõi muôn trùng đã mất nhau. – (Rượu mời sinh nhật)

Có một nhà thơ đã ví von “Tuổi đời như chuỗi hoa dần ngắn lại” (Tôi nhớ hình như của Phạm Thiên Thư). Trong những bông hoa còn lại lúc nào cũng vướng vất hương vị của tình yêu dù đã mất nhau, dù đã bao lần hối thúc.

đã không còn kịp nữa

hạt lệ nào cho em

như một lần tiếc nhớ

của một thưở làm người – (Không kịp)

Còn nhiều chữ “không” trong những cuộc tình, trong thơ Hoàng Lộc. Nhưng có lẽ chừng ấy cũng đủ để cảm ơn tác giả đã cho người đọc bữa nay ngó lại đời mình.

3-2012

BÙI NGỌC THÀNH

phía-có-em

trái đất quay hoài không biết mệt
và ta riêng chịu những ưu phiền
tiếng chuông gióng mấy hồi xa biệt
mà giáo đường chưa ngớt áo em

ta sống một đời không dối trá
trái tim còn đọng những hồi chuông
em không về, em không về nữa
mà sắc hương kia vẫn rất buồn

có lúc ngàn mây ta thấy được
màu trăng màu áo của xa xưa
biết khi gió nổi làm em khóc
ngấn lệ còn nguyên mỗi sững sờ

không thể ngồi khuya cho tới sáng
cùng che gió thắp lại ngọn đèn
ta như trái đất qua ngàn dặm
lòng cứ quay về phía-có-em

2-3-12


hoàng lộc

gã làm thơ quá tệ

nhờ quí phu nhân khiến tôi làm thơ

nhờ quí cô nương mà thơ tôi trẻ

không viết được gì cho ngày tám tháng ba

tôi là gã làm thơ quá tệ

8-3-2012

hoàng lộc

nụ xanh

em thấp hơn anh - nên em phải nhón lên
nhón lên bao lần rồi
mà vẫn mây bay gió thổi
thiên cổ màu xanh chăng ?
(coi như màu xanh thiên cổ)
in dấu làm sao chuyện tình ?

góc biển bao người lênh đênh
sao chỉ anh chưa lần ghé bến ?
anh vẫn gửi hồn theo từng con sóng
vô vàn thương nhớ ngọn ngành xưa

đá dựng bên trời
che chắn mỗi hư hao
khi cảnh đời cứ rộn ràng với biển

anh cao hơn em nên thường cúi xuống
cúi bao lần vẫn gió thổi mây bay
thiên cổ xanh là chỗ mù xa
là chỗ tận cùng trái tim tịch mịch
nụ hôn cũng xanh rất đỗi tình cờ

2-12

hoàng lộc

chẳng may

em chưa có ý quay về
mà em lại phải ra đi nữa rồi
hoa buồn trăng khuyết
xưa xôi
cả hai không biết nỗi đời phù du

đêm rơi không hết sương mù
là đêm đựng cả mối sầu
cố nhiên
em về ngồi với canh đêm
cùng tôi
hay cứ cùng em
lạ thường?

vẫn đo mà vẫn không lường
vì tôi yêu đã vô cùng chẳng may

2012

hoàng lộc

tặng một phu nhân xa

em từng đứng bên đời anh
cầm cành hoa
rất lạ
khi ấy thu đang về mà chiều đang đi

em từng ngồi trong đời anh
với những ngón dương cầm
em không nói mà vang lời không quên
căn phòng hoàng hôn sau khung cửa khép

sắc hương người một thời đã mất
sắc hương trời không hề phai tan
(như tiểu thanh - nguyễn du,
như hélène - ronsard, monroe - bùi giáng)
phu nhân ơi, em sừng sững trên đời

con trăng của trời khi khuyết lại tròn
con trăng tình héo đến phiến sau cùng
có khi chỉ là anh ngồi bên kè đá
hát vu vơ nhiều cơn rơi rụng
mơ hồ phu nhân...

2-2010

hoàng lộc

tặng cô bé hay cãi

em đâu phải Quảng Nam đâu
cãi chi mà hết cãi miết !
làm ơn hay co hay lo
hoặc em ngồi chờ ních hết *

sao em biết màu vàng chắc chi màu vàng
sương mù không phải mù sương
chảy một dòng sông khác xa một dòng sông chảy
mà không biết anh yêu chỉ là yêu em ?

tình như thế em cãi hoài bắt mệt
một hồi cạn hết mối tình
em cũng không là Quảng lai để là hai Quảng thiệt
chày cối cho đời thất kinh

có khi về làm dâu Quảng
vài năm em sẽ thành danh....

2-2012

hoàng lộc
____________________________________
* ý của một câu ca dao Quảng.

đọc thơ

ĐÊM ĐỌC HOÀNG LỘC

Đêm nay qua trông nhà giùm cô em gái. Căn nhà không xa phố chợ, chỉ cách một dòng sông. Bên kia sông phố chợ rực rỡ ánh đèn nhưng ở đây đìu hiu kinh khủng.

Hoàn toàn tĩnh mịch. Thứ âm thanh duy nhất nghe được là tiếng thạch sùng chặc lưỡi ngoài hiên! Cũng không phải rãnh rỗi gì nhưng trong đêm sâu buồn hoang vắng này chỉ còn muốn ngồi bó gối để nói chuyện với chính mình mà thôi. Nói chuyện với chính mình có khi không phải là độc thoại mà là nghe tiếng nói của người kia vang vọng trong tâm tư của mình. Ấy là khi mở quyển thơ của Hoàng Lộc ra đọc lan man!

Cô em gái vừa gởi về quyển thơ còn mới tinh thơm, trang nhã. Hơn một trăm bài thơ! Chắc phải còn lâu mới đọc hết cả trăm bài đó! Thơ chớ có phải giáo trình đâu mà phải đọc tuần tự hoặc đọc cho nhanh. Câu thơ đâu chỉ có chữ nghĩa, cú pháp. Câu thơ là món quà của một cuộc đời riêng, là sự rung động tế vi của một tâm hồn đòi lan tỏa tới kẻ tha nhân. Câu thơ có thể được viết ở một không gian nào đó, một thời điểm nào đó, trong một cõi phù vân thực mà huyễn mộng, theo trang giấy run rẩy tới đây, trong đêm sâu này, để “cho dẫu phù vân” cũng có thể giao hòa một nhịp tâm tư:

...
ta nằm im
một mình nghe
cái thinh không
lạnh
bốn bề thinh không
và nghe tiếng gió trong lòng
thổi như xé buốt trăm năm trễ tràng …

(nằm nghiêng với bệnh, trang 68)

Vậy đó ta với người giờ đây chia sẻ cái-thinh-không-lạnh-bốn-bề-thinh-không. Ta đọc một bài ở trang này, trầm ngâm trong cô quạnh, nghe lòng ta lòng người nói với nhau. Ta bỏ một bài ở trang kia vì không nói gì với ta trong cái đêm sâu này.

Tập thơ là của một kẻ đã luống tuổi đời, kẻ ngắm nhìn hoa còn tiếc vẻ đẹp của ngày nào năm trước: Đào hoa y cựu tiếu đông phong! Cái ảo ảnh của người tình nhân xa rồi của năm xưa vẫn còn hoài, làm tình làm tội:

năm mươi năm đời ta
hoài con bướm thức
hoa vàng nhà em đêm khờ - trở giấc
thì ra có thiệt mùa xuân
bướm đã già rồi –
tội lắm – tình nhân !

(thơ xuân của bướm già - trang 46)

Ơ hơ! Hoa có nở vì bướm già đâu. Chẳng phải đã có kẻ ngày xưa bùi ngùi:

Kim nhật hoa tiền ẩm
Cam tâm túy sổ bôi
Đản sầu hoa hữu ngữ:
Bất vị lão nhân khai.
(Ẩm tửu khán mẫu đơn - Lưu Vũ Tích)

Hôm nay uống rượu ngắm hoa
Cạn đôi ba chén gọi là mua vui
Chỉ e hoa nói lên lời:
Em không phải nở cho người già nua.
(Bản dịch của Tương Như)

Kẻ tình nhân già nọ:

…
có những bài thơ viết khi nào không nhớ
lật ra dòm – bỗng thấy bóng em trong
có một loài hoa một đời chưa chịu nở
bỗng vì em mà phải nở rất buồn
...
(thơ tình của người có tuổi – trang 176)

rồi tóc trắng phất phơ chiều sương khói
thế xuân thu rẻ rúng chuyện công hầu
tình cũng chảy mỗi dòng theo mỗi cõi
ai trách lòng ta khỏi biển xanh dâu?

câu thơ viết bên kia trời tưởng nhớ
đưa ta về ray rứt giữa canh đêm
trăng phố thị dẫu tàn hiên cổ độ
dễ nguôi khuây những ngọc nát châu chìm.
(mưa cuối đời thơ - trang 47)

Thế thôi chuyện biển xanh tang điền, lấy ai mà trách lòng ai! Sông xưa đã rẽ mấy dòng, tình xưa phố cũ châu chìm giữa đêm! Hoài giang có ai còn thấp thoáng bóng ngà bước qua phố đèn lồng trong đêm trăng? Đâu đó cố hương có ai để chia sẻ nỗi lòng?

Ta làm kẻ xa - người chưa gặp một lần - mà không lạ, trong đêm vắng làm người lắng nghe, để cho giọt lệ Giả Đảo được nâng niu:

Nhị cú tam niên đắc
Nhất ngâm song lệ lưu
Tri âm như bất thưởng
Quy ngọa cố sơn thu.

để cho - khi mà:

...
cây đời ta gãy hết
những ngọn tình phù vân
...
(ngoại ô, đêm - trang 36)

thì ở nơi đây - đêm nay cũng là một đêm ngoại ô - cũng đâu phải cần làm chi nhiều lắm đến hai câu!

…
hiểu sao nhị cú tam niên đắc
chỉ nửa câu đây đủ khóc ròng
...
(lạc địa - trang 17)

25-2-12

VƯƠNG ĐỨC BÌNH